Türkiye’de ortalama her yıl 20 milyon çek kesiliyor ve bir çek ciro yöntemiyle ortalama 4-5 kez el değiştiriyor. Bu da çekin ticaret hayatındakini önemini ortaya koyuyor. Bu kadar yoğun olarak kullanılan çeklerin güvenilirliliğini nasıl teyit edeceğiz? Sorusuna kısaca cevap vermemiz gerekirse çek sorgulama yapmalıyız. Peki, Çek sorgulama nasıl yapılır? Ve sorgulama yapabilmemiz için gerekli olan çek numarası nerede yazar? Sorularının cevaplarını bu yazımızda bulabilirsiniz.
Çek Sorgulama Nasıl Yapılır?
İleri vadeli olarak alınan çeklerin vadeleri geldiğinde tahsil edileceğinden emin olmak çok önemlidir. Alınan çekin güvenilir olması, nakit akış planlarının doğru yapılmasını sağlar bu da sabit giderlerin ve tedarikçi ödemelerinin zamanında yapılması anlamına gelir. Ayrıca yatırım kararlarının doğru zamanda alınmasını sağlar. Bu nedenle çek alırken mutlaka çek sorgulama yapılması gerekmektedir. Çek sorgulama birkaç farklı yöntemle yapılabilir.
2017 yılından itibaren tüm çeklerde bulunması zorunlu olan karekod ile çek sorgulaması yapılabilinir. Bu sorgulamanın yapılabilmesi için Kredi Kayıt Bürosu’na (KKB) ait findeks uygulamasının indirilmesi gerekmektedir. Uygulamaya çek üzerinde bulunan karekod okutularak çeşitli raporlara ulaşılır. Karekod; çek numarasını, keşidecinin hesap bilgilerini ve muhatap bilgilerini içermektedir. Bu sorgulamada çekin dolaşımda olup olmadığı, keşidecinin bilgileri, keşidecinin geçmiş dönem çeklerini ödeme durumu bilgilerine ulaşılır. Findeks ücretli bir uygulama olup yapılan her bir sorgulama için ücret ödenmesi gereklidir. Ayrıca bu sorgulamanın yapılabilmesi için çeki düzenleyenin onayına gerek yoktur. Karekodlu çek raporu nasıl alınır? sorusunun daha detaylı cevabı için KKB’nin Findeks Karekodlu Çek Sistemi sitesini ziyaret edebilirsiniz.
Kredi Kayıt Bürosu’nun verdiği diğer bir sorgulama hizmeti ise çek durumu sorgulamasıdır. Bu hizmette muhatap bankadan anlık olarak çekin dolaşımda olup olmadığı bilgisi alınır. Bu bilgiye ulaşabilmek için Kredi Kayıt Bürosu’na çekin üzerinde yer alan banka kodu, şube kodu, çek hesap numarası, çek sıra numarası verilerinin iletilmesi gerekmektedir. Bu sorgulamada da KKB tarafından ücretlendirilmektedir.
Ayrıca bazı bankaların internet sitelerinden ya da şubelerinden, faktoring şirketlerinden çek sorgulama işlemleri yapılmaktadır. Bu sorgulamaların yapılabilmesi için de yine çek numarası, çek hesap numarası, banka ve şube bilgilerine ihtiyaç vardır.
Çek Numarası Nerede Yazar?
Çek sorgulama yapılırken ihtiyaç duyulan, çek no nerede yazar? Çek hesap no nerede yazar? Çek seri no nerede yazar? Sorularını cevaplayalım.
Kanunlarımız gereği çek defterlerinin her yaprağında bulunması gereken bilgiler şu şekildedir:
- Çek numarası
- Çek hesap numarası
- Çek hesabının bulunduğu banka şubesinin adı
- Çek hesabı sahibi gerçek kişinin adı ve soyadı ya da çek hesabı sahibi tüzel kişinin adı
- Çek hesabı sahibi gerçek kişinin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası veya tüzel kişinin Vergi Kimlik Numarası
Bu bilgiler bankadan çek defteri talep edildiğinde alınacak çek yapraklarında matbu olarak yer alır. Çek düzenleyecek kişi tarafından doldurulmaz.
Çek üzerinde, çek numarası ve çek seri no aynı numaraları ifade etmektedir. Her bir çek yaprağı kendine ait çek numarasına sahiptir. Aynı çek defterinde yer alan çek yaprakları birbirini takip eden çek numaraları taşır. Çek Numarası, çekin sol alt köşesinde 7 karakter sayısı ile yer alır. Aşağıda yer alan örnek çek üzerinden incelersek çek numarası “0382723” dür.
Çek numarasının hemen yanında yer alan ve 3 karakter sayısı ile belirtilen numara muhatap bankanın kodudur.
Örnek çek üzerinde yer alan “111” Finansbank’ın banka kodudur.
Banka kodundan sonra yer alan 4 haneli sayı banka şubesinin kodudur. Örnek de yer alan “1024” sayısı Finansbank’ın Boğaziçi Şubesinin kodudur. Bu kod aynı zamanda çekin ödeme yerini belirtmektedir.
Şube kodunun hemen yanında yer alan ve 16 karakter sayılı kod ise çekin ödeneceği hesabın numarasına aittir. Bu keşidecinin çek hesabını gösterir.
Örnek çekte hesap numarası “0000000009723823” dür.
